zondag 5 juni 2016

Echte kamille


Echte kamille - Matricaria chamomilla
 

Iedereen kent natuurlijk de geur van echte kamille, vooral als je de bloemen tussen de vingers wrijft. Deze geur wordt veroorzaakt door een etherische olie die zij bevat. Deze geur is ook een goed kenmerk om de plant te onderscheiden van de reukloze kamille (Matricaria maritima) en stinkende kamille (Anthemis cotula).

Alle planten die in de volksmond “kamille” worden genoemd worden nogal eens met elkaar verward.  Vaak heeft dit geen grote gevolgen, hoewel de echte kamille veel werkzamer is dan zijn verwanten.

De echte kamille is te herkennen aan een combinatie van de volgende drie kenmerken:

-      De bloemhoofdjesbodem verlengt zich tijdens de bloei en wordt kegelvormig.  Hierdoor buigen de lintbloemen naar beneden.

-      De bloembodem is hol.

-      De bladeren zijn in fijne slippen gedeeld en geelachtig groen.
De bloembodem is hol
 

Van de reukloze kamille is de bloembodem half bolvormig en wél met merg gevuld.

Kamille is een verbastering van het Griekse chamaimelon. De geslachtsnaam komt van het Latijnse matrix (baarmoeder) of mater (moeder) en caria (zorg), omdat de planten werden gebruikt bij vrouwenziekten. Volgens anderen komt de naam van mata cara (geliefde moeder), omdat de plant was gewijd aan de heilige Anna, de moeder van de maagd Maria.

Chamomilla (kamille) is afkomstig van het Griekse woord chamaimelon. Camai of chamai betekent ‘grond’ of ‘op de grond’ en millon of melon is ‘appel’. Waarschijnlijk is deze naam ontstaan omdat het op de grond groeiende plantje enigszins naar appels ruikt.
 Echte kamille wordt op grote schaal geteeld in Hongarije en Oost-Europa. Het kruid groeit over heel Europa in het wild. De plant wordt gevonden in volle weide en korenvelden, aan wegkanten, op zonnige heuvels en op puinplaatsen.

De plant bloeit vanaf mei tot augustus met aan de toppen bloemen met gele hartjes en witte kroonblaadjes die op het einde van de bloeitijd naar onder buigen. De bloemen hebben een honingachtige, zeer welriekend geur.

Kamille kwam overvloedig voor in Griekenland, waar men al in de oudheid zinj bijzondere geur had opgemerkt.  Het is verrassend vast te stellen dat de menstruatie bevorderende werking die Dioscorides (ca. 40-90 na Chr.) in zijn ‘Materia Medica’ beschreef, negentien eeuwen later door wetenschappelijk onderzoek werd bevestigd.

Als geneesmiddel worden de bloemhoofdjes en de etherische olie gebruikt.

De kwaliteit van de kamille hangt erg af van het tijdstip van plukken en van de manier van drogen. De beste tijd om de bloemhoofdjes te verzamelen is de 3de tot de 5de dag na het begin van de bloei. Het drogen geschiedt best op een luchtige, beschaduwde plaats. Kamille voor het bad verzamelt men wel als geheel kruid dat men gebundeld te drogen hangt. Voor het gebruik haalt men de bovenste delen eraf.

De bloemen hebben een aangename geur en oefenen een reinigende en kalmerende werking  uit op het maagdarmstelsel, in feite op alle organen die met slijmvliezen bekleed zijn.

Kamille is een van de veiligste kruiden en is goed voor onrustige kinderen. De bloemen kunnen gebruikt worden tegen emotionele spanningen en bij meditatie. Kamille wordt ook gebruikt in inhalaties voor astma.

Kamille is kalmerend, krampwerend, ontstekingsremmend, antiallergisch en verzachtend. Bij inwendig gebruik is kamillethee veilig voor kleine kinderen en helpt bij slapeloosheid, nachtmerries, irritatie en kiespijn.

Sommige mensen worden echter misselijk van té grote doses en té sterke thee. Vermijd daarom grote doses tijdens de zwangerschap. Sommige mensen reageren allergisch bij aanraking met kamille.


Toepassingen:

Uitwendig.

Uitwendig wordt het door zijn ontstekingswerende, ontsmettende, jeukstillende en wondhelende werking gebruikt bij tandvleesontsteking, aambeien, jeuk, allergische uitslag, kleine wonden, doorligwonden, tepelkloven en droge, ruwe, schrale huid.

Bij klachten als verkoudheden, bronchitis, hooikoorts en sinusitis kan kamille in een stoombad verlichting bieden.

Het is vanouds een gekend middel tegen oogkwalen. Vandaag de dag bestaan verschillende preparaten op basis van kamille om de vermoeide ogen te betten. O.a. Kamillosan (van Ofta)

Een aftreksel in het badwater neemt vermoeidheid weg en is verlichtend bij pijn, vooral buikpijn.

Inwendig.

Kamille wordt inwendig gebruikt bij aandoeningen van maag en darmen, zoals ontstekingen, buikgriep, maagzweer, maag- en galkolieken, misselijkheid en braken, spijsverteringsklachten en winderigheid.

Het helpt goed bij spanningshoofdpijn, psychosomatische pijnen, menstruatiepijn en andere krampen.
Door zijn relaxerende, angstwerende, zenuwsterkende en slaapopwekkende eigenschappen helpt het ook goed bij rusteloosheid, stress, prikkelbaarheid, irritatie, boosheid en angst, nachtmerries, ADHD en spanningshoofdpijn.

Kamillethee is uitstekend bij migraine  en hoofdpijn veroorzaakt door de spijsvertering. Zo gauw je een hoofdpijn of migraine aan voelt komen, direct een kop kamillethee nemen want het werkt het beste in het beginstadium ingenomen.

Een thee van kamille en rozemarijn is goed tegen hoofdpijn. De thee maak je als volgt: Overgiet één tot twee theelepels gedroogde kamillebloemetjes met 2 dl. water, laat dit 10 minuten afgedekt trekken en zeef het.

Er zijn recente studies (Japan, 2008) die doen vermoeden dat een kopje kamillethee bij de hoofdmaaltijd de complicaties van diabetes type 2 en hyperglycemie tegengaat.

Let op! Gebruik kamille niet langer dan 3-4 weken achter elkaar. Langdurig gebruik kan leiden tot rusteloosheid en prikkelbaarheid.

Als je allergisch bent voor Jacobs kruiskruid, of last hebt van hooikoorts, kun je kamille beter niet gebruiken.  Ook niet gebruiken tijdens de zwangerschap en als je bloedverdunners gebruikt, want kamille bevat cumarine (wat ook een bloedverdunner is).


Cosmetisch.

Een aftreksel van de bloemetjes wordt gebruikt als waswater voor een ruwe huid, voor het spoelen van blond haar, om het haar nog lichter te maken en als water om ogen mee uit te wassen. Filter het aftreksel goed voor gebruik om de ogen mee uit te wassen, de fijne deeltjes kunnen irritaties veroorzaken.

Geef uw blond haar een extra verwenbeurt:

Kook 5 volle eetlepels kamille in 1 liter water gedurende 20 minuten. Filter het en gebruik de helft hiervan om het haar te wassen, voeg het sap van 1 citroen toe aan de andere helft en gebruik dat als laatste spoelwater.

Olie kan gebruikt worden bij zenuwpijn, zonnebrand, massage van hoofd en lichaam. Overgiet 50 gram vers geplukte bloemetjes met een halve liter koudgeperste olijfolie. Laat dit au bain Marie in een pan kokend water 2 uur trekken. Laat het mengsel afkoelen en filter het.
 

Kamille in de geschiedenis.

De oude Egyptenaren gebruikten al kamille. Nog altijd kweekt men in Egypte veel kamille voor eigen gebruik en voor de export. 

De Egyptenaren droegen kamille op aan de zon en vereerden dit kruid boven alle andere vanwege zijn geneeskrachtige kwaliteiten. Kamille werd gevonden in de ingewanden van de Egyptische mummies (onder andere in de maag van Ramses II).

Griekse artsen schreven kamille toen voor bij koorts en vrouwenziekten. De echte Kamille was een plant uit Hecate’ s tuin. (Hecate was een Griekse godin.)

De Angelsaksen beschouwden kamille als een heilig kruid. Volgens de Lacnunga, een verzameling van Angelsaksische medische teksten en gebeden van verschillende aard, was kamille één van de negen heilige kruiden die de god Wodan aan de wereld schonk.

Voor de kerstening was de kamille in het noorden van Europa gewijd aan Balder. Balder was de Germaanse god van het licht en de zomer.  Kamille werd “Balders Brâ” genoemd, hetgeen “Balders wenkbrauwen” betekende. Kamille was ook één van de planten waarvan de magie verbonden was met de zomerzonnewende.

Weinig inheemse planten waren nochtans zo populair als de echte kamille. 16de -eeuwse kruidenboeken hadden het al over haar geneeskracht.

Hij was reeds in de voorchristelijke tijd bekend en wordt in middeleeuwse plantenboeken met dezelfde toepassingen als nu beschreven. In Parkinsons kruidenboek uit 1656 worden kamillebaden aanbevolen ter versterking van gezonde mensen en als pijnbestrijder voor zieken.

Rembert Dodoens, beter bekend onder zijn gelatiniseerde naam Dodonaeus (1517 of 1518 –1585) noemt tal van kamillesoorten zonder duidelijkheid te bieden.

Opmerkelijk is dat Hildegard von Bingen (1098 –1179) niets vermeldt over de Kamille, terwijl hij in haar tijd ook al veel voorkwam. De eerste houtsnede van echte kamille vind men pas in 1485.

Kamillebloempjes zijn typische Sint-Jansplanten, ingezameld op de feestdag van Sint-Jan (24 juni) zouden ze het krachtigst zijn. Men oogstte kamillebloemen voor Sint-Jansdag omdat men geloofde dat na die dag de heksen over het kruid vliegen, en het alle geneeskracht ontnemen.

Kamille was ook een typische afweerplant. Men stak in de eerste korenschoof wat kamille en sint-janskruid (Hypericum perforatum L.) om het koren te beschermen tegen ongedierte. Men geloofde ook dat degene die kamille bij zich droeg, of in de hand hield, niet behekst kon worden. Het kruid werd door de boeren  in bundeltjes opgehangen onder de balken van de woonplaats. Betrad een heks de woning, dan merkte men dat aan de bewegende kamillebusseltjes.

In de middeleeuwen gebruikte men de kamille ook als strooisel in de huizen, omwille van haar zoete geur.

 

Disclaimer bij het gebruik van deze blog

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend phytotherapeut.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen