woensdag 8 juni 2016

Geel nagelkruid


Geel nagelkruid  - Geum urbanum
 

Geel nagelkruid is een plant die veel te weinig bekendheid geniet, terwijl hij toch ontzettend veel voorkomt. De Latijnse soortnaam urbanum is namelijk niet zomaar aan de plant gegeven. Het is een nagelkruidsoort die veel in stedelijke gebieden groeit. Dus ook in Brugge nu overal in bloei te vinden.

Daar komt bij dat Geel nagelkruid een wintergroene plant is en dus ook in de winter in uw buurt is waar te nemen! Doordat de 5 gele bloemblaadjes in de winter er natuurlijk niet zijn is de plant wel stukken lastiger te herkennen.

Ze heet “geel” nagelkruid vanwege de mooie gele bloemetjes.  Er bestaat ook een Knikkend nagelkruid (Geum rivale).  Het knikkend nagelkruid is sterk verwant aan het gele nagelkruid, maar komt maar zelden voor tegenwoordig. De bloemen zijn, zoals de naam aangeeft, geknikt.

Geum is afgeleid van Geuein (Grieks) en betekent "proeven/genieten van". Dit in verband met de aromatische wortelstok van de plant (zie ook de Nederlandse verklaring), die naar kruidnagel ruikt.

Urbanum komt van Urba (Latijn) en betekent "stad", wat wil zeggen dat de plant graag groeit waar mensen wonen.

Geel nagelkruid groeit vooral in de schaduwwereld. In de schaduw kunt u hem ontdekken in de kruidenlaag van loofbossen, maar ook in stedelijk gebied onder heggen bijvoorbeeld of in beschaduwde wegbermen of slootkanten. In de duinen komt Geel nagelkruid ook voor. Daar zal hij voornamelijk op de noordkant van hellingen in de schaduw opduiken.

Geel nagelkruid is lid van de Rozenfamilie, Rosaceae.

De zeer mooie vruchten (zie foto's) hebben haakvormige gekromde naalden.  De Nederlandse naam nagelkruid heeft hier overigens niets mee te maken.  Door die haakjes blijven de vruchten gemakkelijk haken in de vacht van een dier of aan de kleding van mensen. Op deze manier verspreidt de plant zich prima.

Bolletjes die bestaan uit kleine rode haakjes. Deze bolletjes kunt u op uw muts plakken. Deze haakjes zijn vormgegeven om de zaadjes eraan, via dierenvachten te verspreiden.

Deze tactiek volstrekt zich in de stad misschien nog via honden of mensenkleding. In de wilde natuur waar de plant ook veel groeit is deze tactiek extra geschikt omdat het plantje graag gegeten wordt door allerlei dieren. Vooral vee zoals runderen, paarden, geiten, schapen en varkens eten het plantje graag. Als grote grazers in een gebied ingezet worden om het gebied te beheren dan is dit plantje wel een delicatesse. Schapen zijn de allergrootste liefhebbers van dit plantje.

Geel nagelkruid staat ook al eeuwenlang bekend om zijn geur. De Nederlandse naam is hier ook van afgeleid.  De gedroogde wortel van nagelkruid ruikt op een heerlijke manier naar kruidnagel! Als u hier gebruik van wilt maken kunt u de wortel het beste vroeg in de lente opgraven. Vervolgens moet u hem wassen, in dunne laagjes snijden en in een zonnige vensterbank leggen om hem te drogen. Wanneer de wortels erg donker, gebruind en gedroogd zijn kunt u de wortels gebruiken. U kunt ze vervolgens ook verbrokkeld in een zakje doen.
 
Met zo’n zakje Geel nagelkruidwortel heeft u een vervanger voor kruidnagel in handen. Ook heeft u een potentiële medicatie tegen spijsverteringsstoornissen ter hand. U kunt de medicinale werking van de inhoud van het zakje bijvoorbeeld gebruiken door 30 gram in een liter wijn te doen en dit minstens een dag in te laten trekken. Dan heeft u een medicijn gebrouwen ten gunste van de spijsvertering en het hart. Op nuchtere maag werkt de wijn het best voor het hart, maar drink met mate, extreme mate, één slok per maaltijd is genoeg.

De smaak van de wortel is bitter en er zit 16% looistoffen in waardoor het ook samentrekkend werkt. Daarnaast zitten er ook vluchtige oliën in de wortel en kan de wortel gebruikt worden om er rode of paarse verfstof uit te onttrekken. Als u de smaak toch lekker vindt, dan moet u erop gewezen worden dat u een kuur met nagelkruid nooit langer dan vier weken achter elkaar mag gebruiken. Een pauze van twee weken zult u zeker moeten inlassen. Dit heeft te maken met de stof eugenol, welke desinfecterend en pijnstillend werkt, maar ook misselijkmakend is bij een te grote inname. Dit is voornamelijk ook nuttig om te vermelden aangezien de smaak ook andere mensen sterk heeft aangesproken. De geslachtsnaam Geum is niet voor niets afgeleid van het Griekse woord geuein, wat proeven betekent.

Het poeder uit uw Geum urbanum wortelzakje kúnt u wel direct opeten, in gematigde hoeveelheden. Als u twee weken lang, drie keer per dag ervan eet kan dit helpen bij keelontsteking, maar ook bij bronchitis. U kunt het poeder ook in een theezakje stoppen en met heet water thee brouwen. Deze thee kunt u ook van het kruid zelf nemen, indien u die eerst droogt. De thee remt allerlei ontstekingen in de mond!

Geel nagelkruid heeft nog meer medicinale werkingen, maar de algemene medicinale werking schijnt gericht te zijn op kwalen die ontstaan door zwakte. Dit is een krachtig kruid en heft zo allerlei gevolgen van zwakte op. Belangrijk is dat de plant niet gebruikt mag worden bij hepatitis.

 

Dankzij al zijn giften aan de mens werd Geel nagelkruid ook wel “het gezegende kruid” genoemd, in het Latijn Herba benedicta. Daar staat wel tegenover dat de kruid ook de bijnaam “gemene nagelwortel” heeft gedragen… Wat toch minder aardig klinkt.

De Latijnse naam Herba benedicta heeft ook de volksnaam Benedictuskruid doen ontstaan. De plant werd dan ook tevens gewijd aan Sint-Benedictus. Aangezien Jezus Christus vijf wonden had en dit bloemetje van Geel nagelkruid precies vijf bloemblaadjes heeft, is de overeenkomst snel gelegd natuurlijk. Vandaar dat u afbeeldingen van het Geel nagelkruid ook soms in houtsnijwerk kunt tegenkomen in kerken.


Nagelkruid werd gebruikt tegen allerlei kwalen van maag, lever en hart, bij slechte adem, beten van giftige beesten en om motten te verjagen. In de twaalfde en dertiende eeuw werd het vermeld als een ingrediënt van kruidenwijn en als toevoeging aan gistend bier, om te voorkomen dat het zuur zou worden.

Het is namelijk interessant om te weten dat de plant inderdaad ook aan gistend bier werd toegevoegd. Dit voorkwam te zuur bier en gaf het bier een aangename geur mee. Als u het plantje naast uw bier neerlegt, kunt u ook tovenaars en hun magie afweren.
 
Via Geel nagelkruid kunt u het spirituele vuur ook gebruiken om liefdesvlammen aan te wakkeren. Ook de indianen gebruikten de liefdeskracht van deze plant. Daar waren het de indiaanse mannen die de kracht gebruikte om het hart van een indiaanse vrouw te kunnen veroveren, en niet andersom.

 
 
 

Disclaimer bij het gebruik van deze blog

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend phytotherapeut.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen