zondag 26 juni 2016

Moerasandoorn

Moerasandoorn - Stachys palustris
 
 
Triënnale Brugge wil in de zomer van 2016 met URB EGG opnieuw een tijdelijke, gedeelde en gastvrije ruimte aan het water creëren. De locatie dit jaar is de Gentpoort.

Bij de opbouw van het café werd de lokale flora zoveel mogelijk gespaard. Men heeft (gelukkig) de prachtige valeriaan en de moerasandoorn laten staan. Dat verdient een pluim! Hopelijk gaan ook de bezoekers even respectvol omgaan met de lokale beplanting.

Moerasandoorn is overblijvende moerasplant uit de Lipbloemenfamilie. Oorspronkelijk komt moerasandoorn uit Eurazië.  De plant is door introductie door de mens ook in Noord-Amerika in het wild te vinden. In België is het een algemeen voorkomende soort langs de waterkant, vooral daar waar de grond voedselrijk is.

De naam verwijst naar de plaats waar de plant vaak groeit namelijk op vochtige plekken. Het tweede gedeelte ,andoorn, is voor mij nog onbekend.

Stachys betekent " aar" , naar de aarvormige bloeiwijze. Palustris betekent " van het moeras" . Het is een prachtplant voor de natte oever of het voor het moerasgedeelte van de vijver.
Let op: deze plant kan gemakkelijk gaan woekeren met haar ondergrondse wortelstok.

Moerasandoorn wordt vaak verward met een orchis. Nu is het een erg mooie plant maar er zijn heel veel verschillen.  Een ervan is de vierkante stengel. Deze zal je bij een orchis nooit zien. De moerasandoorn is trouwens lid van de Lipbloemenfamilie (Labiatae of Lamiaceae; beide namen zijn toegestaan) en hij bloeit in juni tot augustus.
 

De moerasandoorn geeft, net als de bosandoorn, een onaangename geur af bij kneuzing.

De 60-80 cm hoge plant komt voor op vochtige standplaatsen, zoals in ruigtes, langs rivieroevers, langs beken en sloten of in bouwland. De plant verspreidt zich vegetatief met dunne wortelstokken waar aan het eind witte knolletjes zitten vergelijkbaar met aardappel. De knolletjes werden vroeger wel gegeten. De behaarde, holle stengel is vierkantig. De tot 15 cm lange, sterk behaarde, getande bladeren zijn tamelijk smal lancetvormig tot langwerpig-ovaal en aan de voet enigszins hartvormig. De bladeren zijn tegenoverstaand en de bovenste zittend.

De plant heeft 1,2-1,5 cm lange, purperen bloemen, waarvan de onderlip vaak roodachtig gevlekt is. Soms komen ook planten met witte bloemen voor. De bloemen hebben een zwak aromatische geur en staan met vier tot tien stuks in een schijnkrans. De bloeitijd is van juni tot oktober.

De bloemen staan uitnodigend open om hun nectar aan insecten aan te bieden. Na de bloei verschijnen de zaadjes. In de natuur drijven die enige tijd op het water en zo verspreidt de plant zich langs de waterkant. De bloemen worden door vele insecten bezocht, waaronder vliegen, bijen, hommels en vlinders, die zowel voor de nectar als voor het stuifmeel komen.

Moerasandoorn vormt in het najaar knolletjes aan de wortels. Deze knolletjes werden in vroegere tijden gegeten. Ze hebben een ietwat nootachtige smaak en kunnen zowel rauw worden gegeten als gebakken met boter, uitjes en knoflook. De knolletjes kunnen ook worden gedroogd en vermalen tot meel. Lekker als je brood bakt om ongeveer 20% aan je meelmengsel toe te voegen.

Moerasandoorn kent een eeuwenoude gebruikt als medicinale plant vanwege de bloedstelpende en ontsmettende werking. De bladen hebben ontsmettende eigenschappen en worden al eeuwenlang gebruikt voor het verbinden van wonden en om het bloeden te stoppen. Ook kunnen de jonge scheuten worden gestoofd en gegeten. De smaak is lekker maar de reuk is minder.

Disclaimer

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend fytotherapeut.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen