maandag 4 juli 2016

Bitterzoet


Bitterzoet - Solanum dulcamara
 

Bitterzoet behoort tot de Nachtschadefamilie, Solanaceae

Als je op de stengel kauwt proef je eerst de bittere smaak van de glycosiden, maar doordat deze door het speeksel worden ontleed en er sacharose vrijkomt, komt daarna de zoete smaak naar voren. Vandaar de Nederlandse naam Bitterzoet. Solanum is afgeleid van het Latijnse solari (pijnstillen of kalmeren). Enkele soorten van dit geslacht hebben een pijnstillende werking. Dulcamara komt van het Latijnse woord dulcis (zoet) en amaris (bitter).

De wetenschappelijke soortnaam ‘dulcamara’ is het omgekeerde van de Nederlandse benaming bitterzoet. Die omkering is een beetje vreemd, want ‘bitterzoet’ slaat immers op het feit dat de inhoudstof ‘dulcamarine’ eerst bitter smaakt, en onder inwerking van het speeksel zoet gaat worden. Overigens: vroeger sprak men een wetenschappelijke geschriften ook wel over – eigenlijk dus meer correct – over amaradulcis in plaats van dulcamara.

Ook in andere talen is er onenigheid in de benaming over het overheersend element : Bittersweet in het Engels, maar Douce–amère in het Frans.., Bittersuss in het Duits, maar Dulcamara in het Italiaans …

Niet alleen de naam, ook het uitzicht van de plant intrigeert. Vooral de bloemen zijn juweeltjes .
We treffen het Bitterzoet aan langs sloten en kanalen, maar ook aan bosranden wordt ze gevonden. Hoewel ze op veel plaatsen kan groeien verkiest ze een stikstofrijke bodem. Hier op een oude muur.

Ik vind in heel veel boeken terug dat kinderen er van houden om op de stengels van het bitterzoet te kauwen. Zelf heb ik het als kind nooit gedaan, en ik vraag me af of er tegenwoordig nog veel kinderen zijn, die voldoende kennis hebben van wilde planten om het te durven proberen. Het is uiteindelijk een plant die weliswaar niet zeldzaam is, maar waar je ook weer niet over struikelt.  Dus iemand moet je de plant echt wel leren kennen. Het is trouwens een plantje waar je wel eens af en toe een klein beetje van mag snoepen, maar dat eigenlijk giftig is.

In de folkloristische verhalen wordt bitterzoet vermeld als de plant met wiens ranken in augustus het boeket kruiden van de kruidenwis werd bijeen gebonden. Een kruidenwis was een boeket bestaande uit zeven of negen kruiden dat de mensen in hun huis of in de stal ophingen om zich te beschermen tegen allerlei kwade invloeden of boze geesten.

Men placht bijvoorbeeld takjes bitterzoet op te hangen in de wiegjes van kleine kinderen, net zoals men bitterzoet in de stal hing, om te voorkomen dat of de kindjes of de dieren zouden betoverd worden.

Bitterzoet werd ook als een amulet om de hals gedragen, opnieuw om te beschermen en om eventueel aanwezige heksen te ontmaskeren !

In rituelen was bitterzoet erg geliefd, zelfs de mummie van Toetanchamon had een krans van bitterzoet om de hals.

En een takje bitterzoet onder je hoofdkussen zou helpen om een oude liefde te vergeten !

In het oude Egypte gebruikte men het bitterzoet als geneeskruid en ook in de volksgeneeskunde wordt het gebruik beschreven.

In volksgeneeskunde werd het bitterzoet onder andere gebruikt om, samen met lijnzaad tot een papje gekookt, op abcessen en puisten te worden gelegd .

Bitterzoet (de stengels worden gebruikt) is een sterk bloedzuiverend middel. Bitterzoet werkt licht diuretisch en licht laxerend. De plant bevat alkaloïden, saponinen en glycosiden.

Door de saponinen wordt het als een ontstekingsremmende plant beschouwd. Het is vooral naar huidaandoeningen toe dat bitterzoet wordt beschreven.

De alkaloïden die de plant bevat kunnen een invloed hebben op het zenuwstelsel, zowel van mens als dier, voorzichtigheid is dus de boodschap ! Hoewel het vooral de bessen zijn die giftig zijn, worden toch ook gevallen van vergiftiging beschreven door andere delen van plant.
 
Bij hoge doseringen kunnen verlammingen aan de tongspier, verlies van spraak, braken en stuipen voorkomen.  In het hedendaags gebruik is bitterzoet vooral in de homeopathische bereiding gekend.

Raadpleeg eerst een arts of therapeut vooraleer deze plant te gebruiken !

Disclaimer bij het gebruik van deze blog

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend phytotherapeut.

In de klassieke homeopathie en de ziekteclassificatie behoort dulcamara tot de acute middelen. Acute middelen zijn plantaardige of dierlijke middelen. Ze worden voorgeschreven in acute situaties  of bij acute aandoeningen. Acute middelen geven snel verbetering. De houtachtige nachtschade is de grondstof voor het homeopathische middel dulcamara. Dulcamara wordt gemaakt van de groene uitlopers en de bladeren, niet van de bessen die giftig zijn.
 

 
Bronnen:


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen