woensdag 20 juli 2016

Grote klit (grote klis)


Grote klit -  Arctium lappa
 

De grote klit, ook wel grote klis genoemd is een tweejarige plant die tot de composietenfamilie behoort. De grote klit komt in het wild voor in Europa en Azië.

Ik ben niet zeker of het hier inderdaad gaat om de “grote” klit want er bestaan verschillende soorten die ik niet allemaal uit mekaar houd.  O.a. de Donzige klit (Arctium tomentosum) en de gewone klit. (Arctium minus)

De grote klit onderscheidt zich van de gewone klit doordat de bladsteel van de rozetbladen bij de grote klit gevuld en bij de gewone klit aan de voet hol is.

De naam klit is vanzelfsprekend. Door de stekelige bloemhoofdjes blijven deze overal aan klitten.

De wetenschappelijke naam voor de soortnaam voor klit (Arctium lappa) bevestigt dit. Lappa is afgeleid van Labein (Grieks) en betekent "vasthouden". Dit omdat de stekelachtige bloemhoofdjes met hun weerhaakjes makkelijk blijven haken aan de vacht van een dier (of aan sokken, jas e.d.).

Ondanks de schijnbare succesvolle (bijna irritante) eigenschap om overal tegen aan te klitten is deze plant niet overal te vinden.

In de middeleeuwen werd de wortel van grote klis als een groente gegeten: de jonge wortels werden rauw gegeten, terwijl de oudere eerst werden gekookt. In Europa wordt de plant bijna niet meer gegeten, maar in Azië is het nog een populaire groente.

Jonge bloemstengels kunnen in het late voorjaar voordat de bloemen verschijnen ook gegeten worden. De smaak lijkt wat op die van artisjok.

Grote klit heeft een zeer lange geschiedenis als geneeskruid, zo zou de Franse koning Hendrik III van een huidinfectie genezen zijn door de plant. Het kruid zat veel in cosmetische mengsels om de huid mee te bleken. De plant werd ook in de geneeskunde gebruikt als middeltje tegen huidziekten en infecties van de bovenste luchtwegen. Ze werd ook gebruikt om het bloed te zuiveren en als tonicum voor het haar. Ook in de traditionele Chinese Geneeskunde wordt de Grote Klis toegepast bij allerlei infecties, met name die van de keel.

Voor therapeutische doeleinden gebruikt men plantenwortels en soms de bladeren en vruchten. Klit bladeren worden geoogst van juni tot september. De wortels van de plant in het eerste jaar worden verzameld in het algemeen in september-oktober. Als de plant is gegroeid voor het tweede jaar kunnen de wortels worden geoogst in het voorjaar – van eind april tot eind mei.

De wortel van grote klit bevat tot 45 % van het polysaccharide inuline, slijmstoffen, etherische oliën, looistoffen, bitter en vetachtige stoffen, harsen, eiwit, veel vitamine C en minerale zouten.
Klit bladeren bevatten essentiële olie, slijm, looistoffen, ascorbinezuur. In de vruchten van de klit is aanwezig vrij grote percentage vet (20 %).

De klit is volgens de volksgeneeskunde vochtafdrijvend en bloed reinigend, en zou ook tegen gewrichtsreuma, zweren, maagklachten, haaruitval, roos en acne werkzaam zijn. Er zijn aanwijzingen dat de ontstekingsremmende eigenschappen van de plant ook effectief zijn tegen atopisch eczeem.

Werking:

Een zeer goed middel voor huidinfecties (steenpuisten), ontstoken wonden, brandwonden, acne, slecht helende wonden. Gaat jeuk tegen, bij eczeem, psoriasis, huidschilfers (heeft een antihistamine-achtige werking), bevordert de haargroei, bij haarproblemen en een gevoelige hoofdhuid met jeuk. Bij mensen met een tijdelijke haaruitval (natuurlijk niet bij erfelijke kaalheid bij mannen). Ook bij huidschimmel en insectenbeten en steken.

Bij alle infecties van de spijsvertering, werkt bacteriedodend en antibiotisch. Bij slijmvliesontsteking. Ook bij infecties van de mond en keel. Verlaagd de bloedsuiker. Versterkend middel. Ook bij diarree. Zeer goede bloed - en leverreiniger. Verder bij maagzweren lever - en galaandoeningen (hier wordt echter ook voor gewaarschuwd). Door de urinedrijvende werking, ook een goed middel bij jicht en reumatische aandoeningen.

Tuberculose wordt ook genoemd als ziekte waar Grote Klis werkzaam tegen is. Verder ademhalingsmoeilijkheden, zweetdrijvend dus ook een goed middel bij griep. Zou ook bij gonorroe en syfilis helpen. Verwijderd zware metalen uit het lichaam. Brengt de hormoonspiegel in balans, zou een positief effect bij endometriose hebben. Maakt ook deel uit van 'essiac, het plantaardige middel dat ondersteunend werkt bij kanker.

Bereidingen van klit worden gebruikt als ontstekingswerend, wond genezend en antidiabeticum. Dankzij inuline verbeteren het bloed leukocyten, normaliseert metabolisme, verhoogt de haargroei. Klit wordt gebruikt als een therapeutisch en preventief middel tegen de vorming van nierstenen en afzetting van zouten.


Gebruik:

Men gebruikt de wortels van eenjarige planten die opgegraven wordt in de herfst, maar ook de bladeren die verzameld worden in het voorjaar, deze kunnen ook culinair worden toegepast. Ook de zaden worden toegepast. Kompressen met Klitwortel worden toegepast bij eczeem en andere huidkwalen. Van de zaden kan men een Ø (moedertinctuur) maken.

Let op! Er wordt gewaarschuwd tegen langdurig inwendig gebruik, het zou het zwakke spijsverteringskanaal kunnen aantasten, verder niet gebruiken bij een zwakke maag en bij ernstige lever - en galklachten. 

 

Disclaimer bij het gebruik van deze blog

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend fytotherapeut.

Bronnen:




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen