donderdag 7 juli 2016

Teunisbloem

Teunisbloem - Oenothera spec.



Teunisbloem (Oenothera) is een geslacht van zo'n 125 soorten eenjarige, tweejarige en vaste planten uit de teunisbloemfamilie (Onagraceae). De teunisbloem staat bekend om haar fraaie, gele bloemen en komt van oudsher voor in Noord- en Zuid-Amerika, maar is ondertussen in vele landen te vinden.
De plant gedijt goed op arme grond. 

De Oenothera biennis ofwel de gewone teunisbloem is een rechtop gaande tweejarige plant tot 1,5 meter hoog die in de zomer prachtige grote gele bloemen geeft. Deze geurende bloemen gaan in de avond open, worden dan bestoven door nachtvlinders en verwelken de volgende ochtend.

De botanische naam Oenothera betekent 'ezelsvanger', van het Oudgriekse 'oeno' = ezel en 'thera' = vangen, achtervolgen. Men gelooft dat de naam refereert aan de giftigheid van de plant die gebruikt kan worden om ezels en andere dieren te vangen. De Nederlandse naam teunisbloem is afgeleid van Sint-Antonius van Padua, omdat de plant bloeit rond diens naamdag.


De plant bloeit van eind juni tot midden november. De zaden van de meeste soorten rijpen van augustus tot oktober. De zaaddoos bevat circa 200 zaadjes waaruit een kostbare olie wordt gewonnen.

Mogelijk is de soort enkele eeuwen geleden in Europa ontstaan uit vanuit Amerika ingevoerde planten. Deze plant wordt ook wel gekweekt om zijn oliehoudende zaden. De olie wordt o.a. gebruikt in de cosmetica-industrie.
De geneeskrachtige eigenschappen van de teunisbloem zijn al vele eeuwen bekend. 
Zo gebruikten bepaalde Noord-Amerikaanse indianenstammen extracten van de teunisbloem uitwendig voor het behandelen van wonden, bloeduitstortingen en infecties. Inwendig werd de bloem gebruikt tegen hoesten en verkoudheid. Teunisbloem werd ook  gebruikt als kalmerend en urine afdrijvend middel. De plant stond in hoog aanzien bij verschillende indianenstammen als middel om kracht, gezondheid en vitaliteit te verkrijgen.

Tegenwoordig staat de teunisbloem in de eerste plaats bekend om de fantastische eigenschappen van haar olie, olie die gewonnen wordt uit de zaden. In de natuurgeneeskunde is de zaadolie een echt wondermiddel. De olie bevat vetzuren die het lichaam nodig heeft voor een gezonde huid, zoals gamma-linoleen, dat ook de vrouwelijke hormonen regelt, allergische eczeem vermindert en de bloedsomloop verbetert.


Onderzoeken hebben aangetoond dat de teunisbloem depressiviteit en hyperactiviteit vermindert en prostaatzwelling doet afnemen.

Teunisbloemolie helpt ook bij menstruele klachten. De wortels smaken enigszins naar pastinaak, de gedroogde zaden zijn eetbaar vanwege de gezonde olie en de (zoete) bloemen worden wel in salades gebruikt. Ook wordt er uit de bloemen een gele verfstof gemaakt.

Teunisbloemolie is rijk aan gammalinoleenzuur (GLA). GLA is een onverzadigd omega-6 vetzuur, dat nauwelijks in de voeding voorkomt en in het lichaam wordt gevormd uit (cis)linolzuur. Het gehalte aan gamma-linoleenzuur kan oplopen tot 14%. Door de bijzondere samenstelling kunnen ontstekingen in het lichaam gunstig worden beïnvloed.

GLA heeft een ontstekingsremmende werking, remt onnodige aggregatie van bloedplaatjes, helpt atherosclerose tegen te gaan, ondersteunt de gezondheid van gewrichten, botten en huid, bevordert een normale en regelmatige vrouwelijke cyclus, is goed voor zenuwweefsel, bevordert een normale celdeling en is gunstig voor de geestelijke balans. GLA draagt ook bij aan een normale bloeddruk en een gezonde cholesterolspiegel.

De olie is verder werkzaam bij de behandeling van allergieën, infecties en slecht helende wonden. Het zorgt voor een betere vochtregeling, helpt de stofwisseling en activeert bepaalde hormonen. Teunisbloemolie is een versterkend middel voor de huid. Het regelt de aanvoer van voedingsstoffen voor de huid, verhoogt de elasticiteit, verzorgt hydratie en reguleert de talgproductie. Teunisbloem is goed voor het herstel van de huid in het algemeen. Daarnaast bevordert het een gezonde nagel- en haarstructuur.

Uitwendig te gebruiken bij de volgende klachten: huidschilfers, roodheid van de huid, psoriasis, droge huid.


Teunisbloemolie kan vrouwen ook helpen de nare gevolgen van het premenstruele syndroom (PMS) te bestrijden. Gevoelens van uitputting, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, gezwollen borsten en buik, krampen en gewichtsschommelingen verminderen. Het vermindert ook pijnlijke menstruaties.

Bepaalde prostaglandinen die door de teunisbloem worden gestimuleerd, vergroten de vorming van antilichamen tegen kanker, antilichamen die kankercellen doden.

Onderzoek naar het effect van teunisbloemolie op hyperactieve kinderen heeft aangetoond dat het bij de kinderen kalmerend werkt.

Teunisbloemolie schijnt ook een alcoholvergiftiging te neutraliseren. Het is een bijzonder effectief hulpmiddel tegen een kater. De olie kan een door alcohol vergiftigde lever weer tot regeneratie aanzetten.

Ook bewerkstelligt teunisbloemolie gewichtsverlies zonder dat er een dieet gevolgd hoeft te worden, verder verlaagt de olie het cholesterolgehalte en de bloeddruk, verlicht het artritis en geneest of verbetert het eczeem. 


  
 
Waarschuwing:
Gebruik geen hoge dosis GLA bij zwangerschap of het geven van borstvoeding vanwege het ontbreken van veiligheidsgegevens. Wees voorzichtig met GLA bij gebruik van antistollingsmiddelen en antiplaatjestherapie aangezien GLA de bloedplaatjesaggregatie remt en de bloedingstijd kan verlengen.

Zoals wel meer stoffen die kunnen tussenkomen in de synthese van hormoonachtige stoffen, bestaat er ook een hele reeks medicijnen waarmee Teunisbloemolie best niet wordt gecombineerd.

Zoals heel vaak staan bloedverdunners ook hier in het rijtje van medicijnen waarmee interacties kunnen verwacht worden, maar ook bepaalde antipsychotica, bloeddruk verhogende middelen, bloedsuikerverlagende middelen enz…

Soms zijn deze interacties risicovol (bij de stoffen hierboven genoemd), soms doen ze het effect van de teunisbloemolie teniet (het is bijvoorbeeld weinig zinvol om teunisbloemolie te gebruiken als je frequent pijnstillende/ontstekingsremmende middelen genre brufen, voltaren… gebruikt.)

Door het hoge gehalte aan het drievoudige onverzadigd γ-linoleenzuur oxideert teunisbloem olie zeer snel en moet daarom absoluut in de koelkast bewaard worden.


Spiritueel
De teunisbloem zegt ‘slaap heerlijk’ en laat de droom je begeleiden in het dagelijkse leven. In je slaap ga je heel vaak op ontdekkingsreis en verwerkt de dingen die je overdag meemaakt. De Teunisbloem helpt je bij het verwerken. De bloem staat voor kracht, gezondheid en vitaliteit. Met de teunisbloem zullen ideeën meer kracht krijgen en kunnen jouw dromen de realiteit aanraken.


Culinair
Maar de teunisbloem werd niet zozeer omwille van de nu geroemde medicinale eigenschappen vanuit Amerika in Europa ingevoerd, maar wel omwille van het gebruik als groente. De plant is inderdaad in haar geheel eetbaar.

In Frankrijk wordt de wortel van de teunisbloem als een delicatesse gezien. Ze noemen het zelfs “Jambon Vegetal”. De wortels smaken namelijk naar ham. Voor mensen die graag vegetarisch eten, maar de smaak van vlees ontberen een heel goed alternatief.

De teunisbloem was in Duitsland een geliefde groente. De zaden werden tijdens de Tweede Wereldoorlog als koffievervangmiddel aanbevolen.
Hele jonge blaadjes kunnen worden toegevoegd aan salades, en wat oudere bladeren worden – net zoals heel veel andere bladgewassen – gekookt of gestoomd als spinazie.

Disclaimer bij het gebruik van deze blog

"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend phytotherapeut.

Bronnen: o.a.
Wikipedia

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen