dinsdag 19 juli 2016

Leverkruid


Leverkruid -  Eupatorium cannabinum
 
In deze periode staat het koninginnenkruid of leverkruid  in bloei en kunnen diverse soorten vlinders worden bespied.

Leverkruid (Koninginnenkruid) behoort tot de Composietenfamilie.

De naam ‘koninginnenkruid’ heeft met koninginnen niet veel te maken, maar is wellicht een verbastering van het Duitse Kunigundekraut. Die naam wordt dan weer vaak in verband gebracht met de heilige Kunigunde, de vrouw van Keizer Hendrik II, die gezien werd als de patrones van de zieke kinderen. Waarschijnlijker is echter, dat Kunigundekraut op haar beurt een verbastering is van het Germaanse ‘Gundkraut’ wondkruid.

Het schijnt dat koning Mithridates Eupater 120 jaar voor Christus de plantkundigen uit de 18e eeuw heeft geïnspireerd. Zij moesten een wetenschappelijke naam geven aan het leverkruid en noemden dat Eupatorium Cannabinum. De soortnaam Cannabinum is van de wetenschappelijke geslachtsnaam van de hennep cannabis vanwege zijn driedelige bladeren die lijken op die van de hennep.
 
Leverkruid of koninginnenkruid is een zogenaamd ruigtekruid dat veelal aangetroffen wordt op vochtige gras- en bospercelen. Het heeft een meerjarige wortelstok en rechtop groeiende stengels. De bladeren hebben een grove kartelrand en de bloemen groeien in ongelijkstellige trossen. De bloemen groeien in pluimen en zijn maar klein. De kleur is roze tot roodpaars.

De oudere naam ‘leverkruid’ doet al vermoeden dat de plant gebruikt werd bij leverkwalen, hoewel het in dit verband toch geen grote faam lijkt gehad te hebben. Intussen heeft de plant medicinaal nog nauwelijks betekenis… maar als vlinderlokker verdient ze zeker een olympische medaille!

Als artsenijplant dankt het zijn geneeskracht aan de vluchtige olie, hars, looistof, bitterstof, anuline en ijzer. De medicinale werking is bloedzuiverend, eetlust opwekkend, gal afdrijvend, laxerend, opwekkend en wondhelend.

Ga niet zelf experimenteren met dit kruid. Het gebruik van koninginnenkruid onder voorschrift van een fytotherapeut is veilig. Minder veilig is het om zelf te besluiten om voortaan elke dag van het jaar koninginnenkruidthee te gaan drinken.
 

In de homeopathie wordt vaak Eupatorium purpureum gebruikt. De purpureum is een van de 40 soorten Eupatoriums.  Uit de tinctuur van de wortel komen de geneeskrachtige bestanddelen. Eupatorium Purpureum bevat eupatorine, een flavonoïde. Van dit kruid wordt gezegd dat het een sterke, stimulerende invloed heeft op het immuunsysteem. Grote hoeveelheden kunnen echter weer vergiftigend werken. Indianen uit Amerika gebruikten de plant als aftreksel in thee tegen koorts en griep.

Een mooi verhaal van de site van Natuurverhalen.nl

Hoe een koning en koningin ten onrechte roem verwierven.

Het is van alle tijden dat koningen, presidenten, bisschoppen en generaals om hun successen bejubeld worden in verhalen. Maar het waarheidsgehalte van die verhalen is vaak dubieus. Ere wie ere toekomt gaat vaak niet op. Dat geldt ook voor het koninginnenkruid, een nazomerbloeier die met zijn pluizige bollen in de herfst het dorre landschap siert. Luister naar deze Griekse geschiedvervalsing, die in de donkere middeleeuwen werd herhaald:

In lang vervlogen tijden leefde er een wijze kruidenvrouw en priesteres wier naam in de vergetelheid is geraakt. Haar kennis van de genezende kruiden was wijd en zijd bekend en velen trokken naar haar huisje voor verlichting van hun kwalen. Haar roem kwam ook de Griekse koning Mithridates Eupator ter ore.  Hij voerde in die dagen vele oorlogen. Veel soldaten stierven door verwondingen en infecties. De koning gebood de kruidenvrouw zijn gewonde soldaten te genezen. Door haar deskundige, liefdevolle en vooral succesvolle behandeling van de slachtoffers, werd haar naam legendarisch en overschaduwde weldra de naam van de koning. De trotse koning kon dit niet velen en gebood haar nederig te zijn.
 
 “Vanaf heden vertel je iedere soldaat die je behandelt dat jou kruidenkennis afkomstig is van mij, de koning,” zo beval hij haar. De vrouw keek de koning in de ogen en antwoordde: “In alle bescheidenheid, koning, de gaven van de kruiden zijn noch van mij noch van u afkomstig. Ze zijn door Moeder Aarde aan de mensen geschonken. Ik zal de kruidenwijsheid nooit kunnen toeschrijven aan een mens.”

Daarop wierp de koning haar in de kerker en dreigde: “Morgen zal je sterven op de brandstapel als je mijn wijsheid niet erkent.” De wijze kruidenvrouw wachtte de volgende morgen niet af. Die nacht kroop ze door het raampje van de kerker naar buiten – en verdronk in het vieze, modderige water van de slotgracht. De volgende morgen zagen de wachters dat de vrouw was verdwenen, maar voor het kerkerraampje wuifden grote statige roze bloemen in de wind. Al snel bleek dat deze waterplant over vele genezende eigenschappen beschikte en een ontsmettende werking bleek te hebben die levensreddend was.

De koning vaardige een decreet uit waarin stond: “Heden is door onze koning een nieuwe plant ontdekt met belangwekkende geneeskrachtige eigenschappen. Deze plant zal de naam dragen van zijn ontdekker, de koning: Eupatorium.”  Hij stuurde vele troubadours het land in met verhalen en liederen over zijn grote kruidenkennis waarmee de gewonden en zieken in het leger konden worden genezen.

Eenzelfde geschiedenis speelde zich ook af in de middeleeuwen. In het begin van de elfde eeuw leefde koningin Kunigunde, echtgenote van Hendrik II van Duitsland. Ze woonde in grote luxe en na de dood van haar man trok ze zich terug in een klooster. Ook deze vrouw werd in liederen en verhalen bejubeld omdat zij een grote kruidenkenner zou zijn geweest die de wezen en armen in haar koninkrijk persoonlijk verzorgde. In 1200 is zij zelfs heilig verklaard. Maar ook zij had een kruidenvrouw in dienst, wier naam in vergetelheid is geraakt. De plant werd in Duitsland naar haar genoemd: ‘Kunigundekraut’, wat in het Nederlands is verbasterd tot Koninginnenkruid.
 
De Latijnse naam voor Koninginnenkruid is Eupatorium cannabinum, genoemd naar de Griekse koning. Koninginnenkruid wordt ook wel leverkruid genoemd, omdat het vroeger een geneesmiddel was voor geelzucht. De grote bloemen bestaan uit talrijke kleine bloempjes die een zoetige geur verspreiden. Ze bloeien in de tweede helft van de zomer. Na de bloei blijven de harige wollige bollen tot in de winter het dorre landschap sieren. Koninginnenkruid groeit vooral op vochtige voedselrijke gronden, vaak langs sloten, meren en in vochtige kalkrijke duinvalleien.

Als je last hebt van wespen, verbrand dan leverkruidblaadjes. Daar moeten die beestjes niks van hebben.
Disclaimer bij het gebruik van deze blog
"Wilde planten in Brugge" is niet verantwoordelijk voor eventuele schade, van welke aard dan ook, als gevolg van het gebruik van planten voor medische of culinaire doeleinden.  “Wilde planten in Brugge” kan niet aansprakelijk gesteld worden voor aanspraken die voortkomen uit de verkeerde determinatie van een kruid of het verkeerde gebruik ervan in de ruimste zin van het woord. Dit artikel vervangt niet het deskundig advies van een arts of een erkend fytotherapeut.
 
Bronnen:




 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen